Trạm quan trắc không khí tự động: đo bụi PM2.5, PM10 và khí
Trạm quan trắc không khí tự động đo liên tục bụi mịn PM2.5, PM10 và các khí ô nhiễm trong không khí xung quanh, kèm số liệu khí tượng, rồi truyền dữ liệu về trung tâm. Trạm được dùng ở đô thị, khu công nghiệp, quanh hàng rào nhà máy, mỏ, cảng – nơi cần biết chất lượng không khí theo từng giờ chứ không chỉ vài lần đo trong năm.
Trạm quan trắc không khí là gì?
Trạm quan trắc không khí là tổ hợp thiết bị đặt cố định ngoài trời, đo các thông số chất lượng không khí xung quanh theo phương pháp tự động. Khác với hệ thống CEMS đo khí thải ngay tại ống khói, trạm quan trắc không khí đo không khí mà con người hít thở, sau khi khí thải đã phát tán ra môi trường.
Các thông số của trạm quan trắc chất lượng không khí
| Nhóm | Thông số | Mục đích |
|---|---|---|
| Bụi | PM2.5, PM10, TSP (bụi tổng) | Đánh giá ô nhiễm bụi, tính chỉ số chất lượng không khí |
| Khí | SO₂, NO₂, CO, O₃ | Ô nhiễm từ giao thông, công nghiệp, đốt nhiên liệu |
| Khí tượng | Gió (tốc độ, hướng), nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, mưa | Giải thích sự lan truyền ô nhiễm |
Theo quy chuẩn chất lượng không khí xung quanh QCVN 05:2023/BTNMT, giới hạn PM2.5 trung bình 24 giờ là 50 µg/m³ và trung bình năm là 25 µg/m³. Số liệu của trạm được dùng để tính chỉ số chất lượng không khí VN_AQI công bố cho cộng đồng.
Quan trắc bụi mịn: các phương pháp đo
| Cách đo | Nguyên lý | Ưu và nhược điểm |
|---|---|---|
| Beta (BAM) | Bụi được giữ trên băng lọc; đo mức suy giảm tia beta để tính khối lượng | Ưu: đo khối lượng thực, độ tin cậy cao, dùng cho trạm chính thức. Nhược: kết quả theo chu kỳ (thường 1 giờ), thiết bị phức tạp hơn. |
| Quang học | Đếm và ước lượng kích thước hạt bằng ánh sáng tán xạ | Ưu: phản hồi nhanh, gọn nhẹ, dễ lắp nhiều điểm. Nhược: chịu ảnh hưởng độ ẩm, cần hiệu chỉnh. |
| Cân lọc | Lấy mẫu lên giấy lọc, cân trong phòng thí nghiệm | Ưu: phương pháp tham chiếu. Nhược: không cho kết quả tức thời. |
Trạm quan trắc tự động thường dùng thiết bị BAM để có số liệu khối lượng bụi đáng tin cậy, kết hợp cảm biến quang học để theo dõi nhanh hoặc phủ thêm nhiều điểm đo.
Cấu tạo trạm quan trắc không khí tự động
- Thiết bị đo bụi PM2.5, PM10 (có đầu tách cỡ hạt).
- Máy phân tích khí SO₂, NO₂, CO, O₃.
- Cảm biến khí tượng trên cột cao.
- Data logger lưu trữ, truyền dữ liệu qua 4G/cáp quang về trung tâm.
- Nhà trạm có điều hòa nhiệt độ, nguồn dự phòng; hoặc thiết bị dạng tự đứng không cần nhà trạm.
- Phần mềm hiển thị số liệu, tính AQI, cảnh báo vượt ngưỡng.
Chọn vị trí đặt trạm
- Thông thoáng, không bị nhà cao tầng, cây che chắn; cách xa nguồn thải cục bộ (bếp, máy phát).
- Với nhà máy: đặt theo hướng gió chủ đạo, cuối hướng gió so với nguồn thải, và một điểm đầu hướng gió để so sánh.
- Có nguồn điện ổn định, đường truyền và lối vào bảo trì.
Thiết bị đo bụi Met One do TMP cung cấp
TMP cung cấp thiết bị của Met One Instruments (Mỹ) – hãng chuyên về đo bụi và khí tượng cho quan trắc môi trường:
- BAM 1020: máy đo bụi liên tục theo nguyên lý suy giảm beta, là thiết bị đầu tiên được Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (US EPA) công nhận phương pháp tương đương (FEM) cho đo PM2.5 liên tục; dùng phổ biến trong trạm quan trắc.
- BAM 1022: máy đo bụi beta dạng tự đứng, không cần nhà trạm, phù hợp trạm mới hoặc điểm đo ngoài hàng rào nhà máy.
- Aerocet 831: máy đo bụi cầm tay, đo đồng thời nhiều cỡ hạt (PM1 đến PM10, TSP), dùng khảo sát nhanh, kiểm tra nhà xưởng – xem Met One Aerocet 831.
Danh mục thiết bị Met One: xem trang Met One Việt Nam. Dữ liệu trạm có thể kết nối hệ thống giám sát từ xa IIoT của nhà máy. Tổng quan giải pháp tại trang quan trắc môi trường.
Câu hỏi thường gặp
Cảm biến bụi PM2.5 loại phổ thông có dùng cho trạm quan trắc được không?
Cảm biến quang học loại phổ thông phù hợp theo dõi xu hướng, cảnh báo nội bộ, phủ nhiều điểm đo. Với số liệu báo cáo hoặc so sánh với quy chuẩn, nên dùng thiết bị theo phương pháp được công nhận như BAM.
Trạm quan trắc không khí xung quanh khác trạm khí thải thế nào?
Trạm không khí xung quanh đo chất lượng không khí môi trường (đơn vị µg/m³, nồng độ thấp). Trạm khí thải (CEMS) đo tại ống khói với nồng độ cao hơn nhiều và thiết bị chịu nhiệt, chịu bụi.
Trạm có cần hiệu chuẩn định kỳ không?
Có. Thiết bị đo bụi cần kiểm tra lưu lượng, rò rỉ và hiệu chuẩn theo khuyến cáo của hãng; máy phân tích khí cần kiểm tra bằng khí chuẩn. TMP hỗ trợ lập kế hoạch bảo trì cho từng trạm.
Phân loại các thiết bị đo bụi khác và trạm khí tượng tự động đi kèm trạm: xem máy đo bụi trong không khí.
Liên hệ kỹ sư TMP:
- Điện thoại / Zalo: 0917 943 068
- Email: project@tmpvietnam.com
