Máy dò kim loại thực phẩm, dược phẩm – cách chọn

Mảnh kim loại lẫn vào sản phẩm – từ dao cắt mòn, lưới sàng rách, ốc vít rơi – có thể khiến doanh nghiệp phải thu hồi cả lô hàng và mất khách hàng. Máy dò kim loại là điểm kiểm soát tới hạn (CCP) bắt buộc trong hầu hết hệ thống an toàn thực phẩm và sản xuất dược phẩm. Bài viết giải thích nguyên lý, các loại máy và cách chọn đúng.

Nguyên lý máy dò kim loại

Đầu dò có ba cuộn dây: một cuộn phát tạo từ trường tần số cao và hai cuộn thu đặt cân bằng. Khi mảnh kim loại đi qua, từ trường bị nhiễu, hai cuộn thu mất cân bằng và máy xuất tín hiệu loại bỏ sản phẩm.

Loại kim loại	Mức độ khó phát hiện	Ghi chú
Sắt (Fe)	Dễ nhất	Có từ tính, dẫn điện
Kim loại màu (đồng, nhôm…)	Trung bình	Dẫn điện tốt, không từ tính
Thép không gỉ	Khó nhất	Dẫn điện kém, từ tính yếu; thường quyết định độ nhạy thực tế

Độ nhạy được biểu diễn bằng đường kính viên thử chuẩn (sắt, kim loại màu, thép không gỉ) mà máy phát hiện được ở vị trí khó nhất của cửa dò.

Hiệu ứng sản phẩm

Sản phẩm ẩm, mặn, có tính dẫn điện (thịt, phô mai, đồ muối, bánh mì nóng) cũng làm nhiễu từ trường như kim loại. Máy dò hiện đại dùng nhiều tần số và thuật toán học sản phẩm để tách tín hiệu sản phẩm khỏi tín hiệu kim loại, giữ được độ nhạy cao mà không loại nhầm.

Các loại máy dò kim loại

Loại	Sản phẩm phù hợp	Cơ cấu loại bỏ
Băng tải (đường hầm)	Sản phẩm đóng gói, bánh kẹo, thịt, thủy sản	Thổi khí, gạt, băng rút
Rơi tự do	Bột, hạt, đường, gia vị, hạt nhựa	Van lật tách dòng
Đường ống	Chất lỏng, sốt, pate, sữa	Van ba ngả
Dược phẩm	Viên nén, viên nang sau máy dập, máy đóng nang	Cửa lật tốc độ cao

Cách chọn máy dò kim loại

Kích thước sản phẩm, bao bì quyết định kích thước cửa dò – cửa càng nhỏ so với sản phẩm, độ nhạy càng cao.
Bao bì kim loại hóa (màng nhôm) cần dòng máy chuyên dụng.
Tốc độ băng, khoảng cách giữa các sản phẩm để chọn cơ cấu loại bỏ.
Môi trường rửa nước áp lực cao: chọn cấp bảo vệ IP cao, thân inox.
Yêu cầu tiêu chuẩn: HACCP, IFS, BRCGS, FSSC 22000; ngành dược cần lưu dữ liệu, kiểm soát truy cập theo GMP.

Vận hành đúng: kiểm tra định kỳ

Kiểm tra bằng viên thử chuẩn đầu ca, giữa ca, sau khi đổi sản phẩm.
Ghi chép kết quả, lưu dữ liệu loại bỏ để truy xuất.
Kiểm tra cơ cấu loại bỏ hoạt động, thùng chứa sản phẩm loại có khóa.
Xác nhận lại độ nhạy định kỳ theo quy trình của nhà máy.

Máy dò kim loại CEIA

CEIA (Ý) sản xuất máy dò kim loại cho thực phẩm, dược phẩm và công nghiệp, gồm các phiên bản cho băng tải, sản phẩm rơi tự do, đường ống, viên nén – viên nang, sản phẩm trong bao bì kim loại hóa. Xem danh mục tại CEIA Việt Nam, ví dụ máy dò kim loại thực phẩm THS/G21E và máy dò kim loại dược phẩm THS/PH21N.

Trong dây chuyền thực phẩm, máy dò kim loại thường đi cùng van xoay cấp liệu, cân định lượng và giám sát bụi phòng sạch (với dược phẩm).

Câu hỏi thường gặp

Máy dò kim loại có phát hiện được thủy tinh, nhựa không?

Không. Máy dò kim loại chỉ phát hiện kim loại. Với thủy tinh, đá, xương, nhựa cứng, cần máy soi tia X.

Vì sao máy hay loại nhầm sản phẩm tốt?

Thường do hiệu ứng sản phẩm (ẩm, mặn, nhiệt độ thay đổi), rung động, máy móc kim loại chuyển động gần cửa dò hoặc cài độ nhạy quá cao. Cần học lại sản phẩm và kiểm tra vùng không kim loại quanh đầu dò.