Đo điểm sương khí nén: kiểm soát máy sấy và chất lượng khí theo ISO 8573-1
Hơi nước là tạp chất khó thấy nhất trong khí nén. Máy sấy hỏng hoặc quá tải thì nước ngưng tụ trong đường ống, làm gỉ van, hỏng xi lanh, đóng băng ở vùng lạnh và nhiễm vào sản phẩm khi khí nén tiếp xúc trực tiếp. Đo điểm sương khí nén liên tục là cách đơn giản nhất để biết máy sấy có làm đúng việc hay không.
Điểm sương áp suất là gì
Điểm sương là nhiệt độ mà tại đó hơi nước trong khí bắt đầu ngưng tụ. Với khí nén, người ta dùng điểm sương áp suất (pressure dew point), tức đo ở chính áp suất làm việc. Cùng một lượng hơi nước, khi xả ra áp suất khí quyển thì điểm sương thấp hơn nhiều: điểm sương áp suất +3 °C ở 7 bar tương đương khoảng −20 °C ở áp suất khí quyển. Vì vậy khi đọc thông số cần biết số đó đo ở áp suất nào.
Mức điểm sương theo ISO 8573‑1
Tiêu chuẩn ISO 8573‑1 chia chất lượng khí nén theo ba nhóm: hạt rắn, nước và dầu. Với nước, cấp được xác định theo điểm sương áp suất:
| Cấp nước | Điểm sương áp suất | Thường đạt bằng |
|---|---|---|
| Cấp 1 | ≤ −70 °C | Máy sấy hấp thụ |
| Cấp 2 | ≤ −40 °C | Máy sấy hấp thụ |
| Cấp 3 | ≤ −20 °C | Máy sấy hấp thụ, màng |
| Cấp 4 | ≤ +3 °C | Máy sấy lạnh |
| Cấp 5 | ≤ +7 °C | Máy sấy lạnh |
| Cấp 6 | ≤ +10 °C | Máy sấy lạnh |
Khí nén cho máy móc thông thường thường dùng máy sấy lạnh (cấp 4–5). Khí nén tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đồ uống, dược phẩm hoặc đường ống đi qua vùng lạnh thường yêu cầu điểm sương −40 °C, phải dùng máy sấy hấp thụ.
Đo điểm sương để làm gì
- Giám sát máy sấy lạnh: phát hiện sớm khi máy nén lạnh yếu, dàn trao đổi nhiệt bẩn, van xả nước kẹt.
- Giám sát máy sấy hấp thụ: biết khi hạt hút ẩm bão hòa, van chuyển tháp lỗi; có thể chuyển tháp theo điểm sương thay vì theo thời gian để tiết kiệm khí tái sinh.
- Chứng minh chất lượng khí: ghi dữ liệu liên tục cho kiểm tra an toàn thực phẩm, đánh giá của khách hàng.
- Cảnh báo: đặt ngưỡng để báo động trước khi nước xuất hiện ở điểm sử dụng.
Chọn cảm biến điểm sương
| Tiêu chí | Sau máy sấy lạnh | Sau máy sấy hấp thụ |
|---|---|---|
| Dải đo | −20…+50 °C | −80…+20 °C |
| Lắp đặt | Cố định, buồng đo | Cố định, buồng đo |
| Tín hiệu | 4–20 mA, Modbus | 4–20 mA, Modbus |
- Cảm biến cố định: lắp sau máy sấy, gửi tín hiệu về PLC, SCADA hoặc bộ hiển thị có rơ‑le cảnh báo.
- Máy đo cầm tay: dùng kiểm tra nhiều máy sấy, nhiều điểm sử dụng, hoặc đối chiếu cảm biến cố định.
- Buồng đo (measuring chamber): cho một dòng khí nhỏ chảy qua cảm biến, giúp đo nhanh và dễ tháo cảm biến đi hiệu chuẩn; hệ thống áp suất cao cần buồng đo chịu áp tương ứng.
Lắp đặt đúng để số đo tin cậy
- Lấy mẫu ngay sau máy sấy, trước bình chứa, để phản ánh đúng hiệu quả sấy.
- Lấy khí ở nửa trên của ống, tránh điểm thấp có nước đọng.
- Không dùng ống mẫu dài, ống nhựa thấm ẩm: số đo sẽ chậm và sai, nhất là với điểm sương thấp.
- Cảm biến điểm sương thấp cần thời gian ổn định khi mới lắp; nên hiệu chuẩn định kỳ theo khuyến cáo của hãng.
Điểm sương nên được theo dõi cùng lưu lượng và áp suất để đánh giá toàn bộ hệ thống, xem thêm đo lưu lượng khí nén, phát hiện rò rỉ và bộ điều khiển lưu lượng khối MFC.
CS Instruments và các nhà máy TMP đã cung cấp
CS Instruments (Đức) chuyên thiết bị đo cho khí nén: cảm biến điểm sương FA 500 cho máy sấy lạnh và máy sấy hấp thụ, bộ hiển thị và cảnh báo DS 52, máy đo điểm sương cầm tay DP 500, cùng buồng đo tiêu chuẩn và cao áp. Tăng Minh Phát đã cung cấp thiết bị đo điểm sương CS Instruments cho:
- Bia Sài Gòn Sóc Trăng (2024): cảm biến điểm sương FA 500 dải −80…+20 °C cho máy sấy hấp thụ.
- Bia Sài Gòn Hà Tĩnh (2025): bộ giám sát điểm sương DS 52 cho máy sấy hấp thụ, kèm buồng đo cao áp.
Xem danh mục sản phẩm tại trang CS Instruments Việt Nam trên website Tăng Minh Phát.
Thông tin cần gửi khi cần tư vấn
- Loại máy sấy (lạnh hay hấp thụ), lưu lượng, áp suất làm việc
- Mức điểm sương cần đạt hoặc cấp ISO 8573‑1 yêu cầu
- Đo cố định hay cầm tay, tín hiệu cần đưa về đâu
- Kích thước ống, vị trí dự kiến lắp
- Có cần ghi dữ liệu, cảnh báo hay không
Liên hệ kỹ sư TMP:
- Điện thoại / Zalo: 0917 943 068
- Email: project@tmpvietnam.com
